George Soros

Hikayesi

George Soros, 1930'da Budapeşte'de Yahudi bir ailenin çocuğu olarak György Schwartz adıyla doğdu. Nazi işgali sırasında, babası Tivadar'ın öngörüsü ve cesareti sayesinde sahte kimlik belgeleriyle Holokost'tan sağ kurtuldu; bu deneyim, hayatı boyunca taşıyacağı hayatta kalma içgüdüsünü ve belirsizlikle baş etme yeteneğini şekillendirdi. 1947'de Londra'ya göç eden Soros, London School of Economics'te felsefe okudu ve burada filozof Karl Popper'ın "açık toplum" fikirlerinden derinden etkilendi; bu düşünceler onun hem yatırım felsefesinin hem de sonraki yıllarda kuracağı Açık Toplum Vakıfları'nın temelini oluşturacaktı. Kariyerine Londra ve New York'ta çeşitli yatırım bankalarında analist olarak başladı, 1970'lerde kendi fonunu, sonradan Quantum Fund adını alacak yapıyı kurdu. Fon, 1970'lerden itibaren yıllık ortalama yüzde 30 civarında getiri üreterek, bir on yıllık dönemde yüzde 3.365'lik toplam getiriye ulaştı; bu, finans tarihinin en istikrarlı yüksek performans serilerinden biri olarak kabul edilir. Soros'un adını efsaneye dönüştüren olay, 16 Eylül 1992'de yaşandı. İngiltere, Avrupa Döviz Kuru Mekanizması'na (ERM) bağlı kalabilmek için sterlini yapay biçimde yüksek bir seviyede tutmaya çalışıyordu, ancak ekonomik temeller bunu desteklemiyordu. Soros ve o dönem fonun baş stratejisti Stanley Druckenmiller, İngiltere Merkez Bankası'nın rezervlerinin bu savunmayı sürdürmeye yetmeyeceğini hesapladılar ve sterlin karşısında yaklaşık 10 milyar dolarlık devasa bir açığa satış pozisyonu kurdular — bu, fonun öz sermayesinin bile üzerinde, forward sözleşmeler ve türev araçlarla kaldıraçlanmış bir bahisti. O gün, faiz oranlarını art arda yükseltmesine rağmen sterlini savunamayan Bank of England, parayı devalüe etmek ve ERM'den çekilmek zorunda kaldı; sterlin Alman markı karşısında yüzde 15, dolar karşısında yüzde 25 değer kaybetti. Soros o gün tek başına yaklaşık 1 milyar dolar, işlemin bütünüyle de yaklaşık 2 milyar dolar kâr etti ve basında "İngiltere Merkez Bankası'nı diz çöktüren adam" olarak anılmaya başladı. Soros'un yatırım felsefesinin merkezinde "refleksivite" kavramı yer alır: ona göre piyasa fiyatları sadece temel verileri yansıtmaz, yatırımcıların algıları da temelleri değiştirir ve bu karşılıklı geri besleme döngüsü balonlar ve çöküşler yaratır. Bu teoriyi "Alchemy of Finance" (Finansın Simyası) kitabında ayrıntılı biçimde işledi. 1997 Asya Finansal Krizi sırasında Tayland bahtı ve Malezya ringgiti üzerindeki spekülasyonları, kendisini bazı Asya liderlerinin, özellikle Malezya Başbakanı Mahathir Mohamad'ın hedefi haline getirdi ve "spekülatörlerin krizleri derinleştirdiği" tartışmalarını alevlendirdi. 2000'lerden itibaren aktif portföy yönetiminden çekilen Soros, servetinin büyük kısmını demokrasi, insan hakları ve eğitim alanlarında faaliyet gösteren Açık Toplum Vakıfları'na aktardı; bugün dünyanın en büyük özel hayır kurumlarından birini yönetiyor ve hem finans tarihinde hem de küresel siyasette tartışmalı ama etkisi tartışılmaz bir figür olarak anılıyor.

Fotoğraf: Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)